Jak radzić sobie z samookaleczaniem i zażywaniem substancji psychoaktywnych? Porady dla osób transpłciowych poniżej 18 roku życia i ich bliskich

Ten artykuł powstał z myślą o osobach transpłciowych i różnorodnych płciowo poniżej 18 roku życia, które dokonują samookaleczeń, i został napisany przez osoby trans, które same również miały podobne doświadczenia w przeszłości. Znajdują się w nim także informacje przydatne dla osób przyjacielskich/partnerskich, które chcą wspierać swoich bliskich, oraz odnośniki do dostępnych w języku polskim zasobów dla rodziców dzieci, które się samookaleczają.

Na wstępie chciałybyśmy powiedzieć, że naszym głównym celem było stworzenie materiałów, które nie będą Cię zawstydzać ani zmuszać do czegokolwiek, na co możesz nie być jeszcze gotow_. Zależy nam na pokazaniu Ci różnych możliwych ścieżek wspierania siebie. Z całego serca życzymy Ci powodzenia w przejściu przez problemy i dojścia do życia, w którym będziesz mogł_ czuć się ze sobą komfortowo, nawet jeśli na razie wydaje się to niemożliwe.

Czym są samookaleczenia?

Samookaleczenia należą do najbardziej niezrozumianych i stygmatyzowanych społecznie zachowań – mało kto jest w stanie o nich mówić, temat ten rzadko pojawia się w szkołach, zdecydowana większość ludzi stara się ukrywać swoje rany czy blizny przed innymi z obawy przed niezrozumieniem.

Ten typ zachowań nie dotyczy wyłącznie osób młodych – może zacząć się w dowolnym wieku, występować u osób dowolnej płci, rasy, orientacji, o różnorodnym statusie ekonomicznym i pochodzeniu.

Samookaleczenie w podstawowej formie polega na celowym okaleczeniu swojego ciała, najczęściej poprzez nacinanie, drapanie, wyrywanie włosów, siniaczenie, ale także np. przyjmowania szkodliwych substancji.

Celem tych działań może być m.in.:

• próba poradzenia sobie z odczuwaniem bardzo silnych emocji albo wręcz przeciwnie – próba poczucia czegoś w obliczu emocjonalnej pustki, otępienia;
• próba zagłuszenia bólu psychicznego bólem fizycznym;
• próba zyskania poczucia kontroli nad własnym ciałem, życiem;
• wyrażenie uczuć, które wydają się na ten moment niemożliwe do przepracowania w inny sposób;
• wołanie o pomoc, gdy nie ma się siły, by poprosić o nią inaczej, próba uczynienia swojego cierpienia łatwiejszym do zauważenia;
• odwrócenie uwagi od problemów, próby przepracowania przeszłych, ciężkich wydarzeń.

Samookaleczenia nie oznaczają chęci popełnienia samobójstwa. Dla większości osób to sposób na poczucie się lepiej, a czasem właśnie na powstrzymanie tego rodzaju myśli.

Mówiąc o samookaleczeniach warto zauważyć, że temat ten nie jest traktowany przez społeczeństwo jednorodnie. Niektóre zachowania sprowadzające się do krzywdzenia własnego ciała (np. poprzez przepracowywanie się, intensywne treningi czy diety) są społecznie postrzegane w sposób pozytywny, mimo często bardzo podobnych motywacji co w przypadku „klasycznych” samookaleczeń.

Chcemy powiedzieć, że nie sądzimy, że samookaleczenia są czymś tchórzliwym, niepoważnym, godnym pogardy, złośliwym, robionym w celu „zyskania uwagi”. Nie są też czymś fajnym, imponującym. Po prostu są – nie warto sprowadzać skomplikowanych zachowań do klisz i haseł. Wierzymy, że osoby, które się samookaleczają, robią to, gdyż widzą w tym najlepszy sposób na poradzenie sobie z bardzo trudnymi stanami, w chwilach gdy uzyskanie wsparcia i zrozumienia jest często utrudnione.

Przejdź do kolejnych artykułów:

1. Samookaleczam się. Co mogę z tym zrobić?
2. Mam problem z substancjami psychoaktywnymi. Co mogę z tym zrobić?
3. Moja osoba przyjacielska się samookalecza. Jak mogę jej pomóc?
4. Moje dziecko się samookalecza. Co mogę zrobić?