Moja osoba przyjacielska się samookalecza. Jak mogę jej pomóc?

Czytasz ten artykuł, ponieważ chcesz dowiedzieć się więcej o samookaleczeniach, zrozumieć i wesprzeć osobę, która jest Ci bliska. To bardzo dobra motywacja. Na razie możesz czuć, że nie posiadasz odpowiedniego poziomu wiedzy, odczuwać wiele lęków lub niepewność – każda sytuacja jest indywidualna, ale mamy nadzieję, że przeczytanie wszystkiego, co tu napisałyśmy, będzie dla Ciebie przydatne. Pamiętaj, że w życiu nieustająco spotykamy się z nowymi sytuacjami. To nic złego nie wiedzieć, co należy zrobić – ważne są chęć pomocy i uczenia się oraz otwartość na drugą osobę i jej doświadczenia.

Możesz w tym momencie czuć przytłoczenie, smutek, stres, obawiać się poruszenia tematu, konfliktu, utraty kogoś bliskiego. Jednocześnie warto pamiętać, że twoja interwencja może okazać się pomocna i pozytywna, a sama próba udzielenia wsparcia jest bardzo ważna, nawet jeżeli nie wszystko pójdzie idealnie.

Od czego zacząć?

Wspieranie osoby w kryzysie to długotrwały proces, który polega na budowaniu relacji i tworzeniu bezpiecznej, nieoceniającej przestrzeni. Zaczynamy jednak od małych kroków.

Pierwszym z nich powinna być rozmowa, w której w ogóle poruszysz kwestię samookaleczania. To może być niezręczne, budzić obawy przed pogorszeniem stanu drugiej osoby. Badania pokazują jednak, że większość ludzi, którzy się samookaleczają, pragnie, by ktoś poruszył z nimi ten temat.

Pamiętaj o kilku rzeczach, które mogą ułatwić rozmowę:

1. Rozpocznij rozmowę w komfortowym miejscu, w którym nie będzie ryzyka, że ktoś Was usłyszy. Wyraź swoje intencje, ale upewnij się, czy druga osoba jest chętna do poruszenia tematu – podążaj za jej decyzjami i poziomem komfortu.

2. Nie oceniaj, ale przyjmij postawę ciekawości i chęci zrozumienia drugiej strony. Potrzeba samookaleczania się nie pojawia się w próżni. Co ją wywołuje, w jakim momencie jest najsilniejsza? W jakim stanie emocjonalnym jest Twoja osoba przyjacielska? Czy są jakieś problemy, które przyczyniają się do chęci samookaleczenia, o których możecie wspólnie porozmawiać i szukać potencjalnych rozwiązań?

To normalne, że czujesz niepokój, możesz obawiać się o zdrowie bliskiej ci osoby. Nieprzydatne w tej sytuacji będzie jednak wywoływanie u drugiej osoby poczucia winy i przerzucanie na nią swojego strachu. Gdy mówisz o swoich uczuciach, staraj się skupiać na konkretnych sytuacjach i opisywać własne stany. Nie zakładaj, że na pewno rozumiesz motywacje osoby przyjacielskiej, że macie takie same doświadczenia i tak samo postrzegacie świat, nie narzucaj jej żadnej wizji jej przyszłości, tylko bądź otwart_ na jej perspektywę. Warto przypominać o swoim wsparciu.

3. Nie składaj obietnic, których nie możesz dotrzymać. Przykładem może być tutaj utrzymanie w sekrecie informacji o samookaleczaniu się. Jako osoba pomagająca też masz prawo do wsparcia, a przegadanie sytuacji z kimś zaufanym – co nie oznacza zdradzania szczegółów tożsamości bliskiej Ci osoby – może być bardzo pomocne.
4. Miej świadomość tego, jakie są granice pomocy, której możesz komuś udzielić. Zatracenie się w chęci wsparcia i wypalenie swoich sił może sprawić, że z Tobą będzie gorzej, a osobie przyjacielskiej wcale się nie poprawi. Warto ustalić jasne zasady tego, jak chcesz kogoś wspierać, zakres czynności, które możesz wykonywać. Najpierw pomyśl nad tym samodzielnie i ustal własne granice, potem przedstaw swoje możliwości osobie przyjacielskiej.
5. Zachęć osobę przyjacielską, by zwróciła się po dalszą pomoc. Jeżeli nie jest pewn_, co w ogóle może zrobić, możesz zaoferować, że pomożesz jej w szukaniu dostępnych opcji (które znajdziesz w dalszej części tego artykuły) czy będziesz jej towarzyszyć podczas dzwonienia na infolinię pomocową, pójście do psychologa, nauczyciela itp.
6. Kiedy Twoja osoba przyjacielska podejmuje kroki w dobrym kierunku, dawaj jej pozytywny feedback. Pamiętaj, że to nadal Twój bliski – nie zmienia tego fakt, że jest w kryzysie i próbuje sobie z nim poradzić. Zasługujecie na to, by dalej spędzać ze sobą przyjemnie czas, nie obawiaj się więc proponować zwykłych spotkań towarzyskich – tego, co wcześniej robiliście razem dla rozrywki.

Co jeżeli osoba przyjacielska odrzuca moją pomoc?

Twoja osoba przyjacielska może poprosić cię o zachowanie jej samookaleczeń w tajemnicy. Daj jej znać, że jest ci to bardzo trudno zrobić i że o wiele ważniejsze jest, aby otrzymała pomoc. Powiedz jej, że zasługuje na to, by czuć się lepiej. Czasami ludzie mogą czuć wstyd w związku z tym, że się samookaleczają, i dlatego nie chcą, aby ktokolwiek o tym wiedział. Daj swojej osobie przyjacielskiej znać, że są ludzie, którzy mogą jej pomóc w sposób pozbawiony osądzania. Jeśli odrzuci Twoją pomoc, pamiętaj, że to nie jest Twoja porażka! Bądź cierpliw_. Czasami ludzie nie są gotowi na przyjęcie pomocy. Nie możesz nikogo zmusić do zaprzestania. Pomóż osobie przyjacielskiej zrozumieć, jak ważne jest, aby otrzymała pomoc, i zachęć ją do rozmowy z kimś, kto może pomóc w osiągnięciu tego.

Co jeśli moja osoba przyjacielska rozgniewa się na mnie lub przestanie ze mną rozmawiać?

Strach, że zdradzi się zaufanie osoby przyjacielskiej, mówiąc komuś o jej zwierzeniu, że się ją tym rozgniewa, a przez to utraci, jest częstą przeszkodą w szukaniu pomocy dla niej. Bardzo ważne jest, aby wiedzieć, że chociaż Twoja osoba przyjacielska może się na ciebie rozgniewać, jej bezpieczeństwo jest ważniejsze niż prywatność czy gniew na ciebie.

Co mogę zaproponować mojej osobie przyjacielskiej, by jej pomóc?

Każdy plan pomocy jest tak naprawdę indywidualny. Nie jesteśmy w stanie dać nikomu gotowego przepisu, jak pomóc sobie lub innym, ale możemy przedstawić potrzebne składniki. Część zawartych tu zasobów pewnie okaże się przydatna, reszta – niekoniecznie. Zawsze dobrze jest rozmawiać ze swoją osobą przyjacielską.

W pierwszej kolejności warto się zastanowić, czy w najbliższym otoczeniu są osoby dorosłe, które mogą Wam pomóc. Z ich pozycją łatwiej jest uzyskać konkretniejsze formy pomocy, takie jak zapisanie się na terapię, zgłoszenie bullyingu czy przemocy.

Dla części osób najbardziej oczywistym adresem będą rodzice – mogą to być też Twoi rodzice, niekoniecznie osoby, która się samookalecza. Wiemy jednak, że wiele osób nie posiada stabilnych domów i doświadcza w nich przemocy. Pomocni mogą być też dalsi krewni, np. przyjazna ciocia, wspierający starszy kuzyn. Warto się zastanowić, czy wsparcia może udzielić szkolna psycholog lub zaufany nauczyciel. Jeżeli chodzi o to, co Ty możesz zrobić – z pewnością warto przeczytać nasz artykuł dla osób samookaleczających się i podesłać go osobie przyjacielskiej, jeżeli będzie zainteresowana.

W przygotowaniu planów, ale też w udzieleniu bezpośredniego wsparcia, pomóc mogą osoby z linii zaufania. Kiedy zadzwonisz na któryś z poniższych numerów, odbiorą specjaliści, którzy mogą wesprzeć osobę przyjacielską niezależnie od tego, co czuje i z czego wynikają negatywne emocje. Skorzystanie z telefonu zaufania nie wymaga zgody rodzica i nie wiąże się z przekazaniem jakichkolwiek informacji na temat osoby dzwoniącej – nie trzeba nawet podawać swojego imienia. Kontaktować się można zarówno w sprawach małych, jak i dużych.

Jeśli podejrzewasz, że w rodzinie osoby przyjacielskiej może występować przemoc, możesz skorzystać również z poniższych linii:

Nie zapominaj o pomocy dla siebie

Wspominałyśmy już o tym, ale pamiętaj, że pomaganie innym potrafi być wyczerpujące i można się w nim zatracić. Staraj się dbać o swoje zdrowie psychiczne i nie obawiaj się sam_ skorzystać z rodzajów pomocy, które wymieniłyśmy w poprzednich akapitach.

Liczymy na to, że wszystko się uda, i trzymamy za Was kciuki.

Zobacz inne artykuły:

1. Samookaleczam się. Co mogę z tym zrobić?
2. Mam problem z substancjami psychoaktywnymi. Co mogę z tym zrobić?
3. Moje dziecko się samookalecza. Co mogę zrobić?